“Đừng đốt”- Bức chân dung chưa hoàn thiện
Nếu mang tâm trạng của một người đã đọc sách “áp” vào xem “Đừng đốt” thì có lẽ sẽ là một sự “vênh” rất lớn. Cái lớn nhất “Đừng đốt” làm được là mang lại những phút giây lắng đọng, nhưng không bi lụy, không nặng nề như những bộ phim cùng thể loại khác. Nhưng đó chỉ là những cái hay ít ỏi “nhặt” được.
poster phim "Đừng đốt"
Hình ảnh Đặng Thùy Trâm được khắc họa xuyên suốt bộ phim thông qua nhiều tuyến nhân vật, thoạt tiên, tưởng rằng “nhiều” sẽ “rõ” nhưng xem xong phim thì đó lại là mặt ngược lại, “nhiều” nên “nhạt”. Nhân vật Đặng Thùy Trâm hiện lên, đôi lúc rất khiên cưỡng, nhất là đoạn miêu tả gia đình người lính Mỹ trăn trở với cuốn nhật kí.
Thêm vào đó là sự đứt đoạn cảm xúc và được thay thế bằng những giọng đọc như một cách “cứu vớt” sự thiếu thốn cảm xúc đó. Diễn xuất của nữ diễn viên chính chưa thuyết phục được người xem. Một gương mặt không dấu ấn và diễn xuất cũng “trôi” rất nhanh. Vậy nên, nếu có hy vọng “Đừng đốt” tạo được cơn sốt phòng vé, nhất là “ăn theo” hiệu ứng của “cơn sốt” bản in thì có lẽ đó là một sự hy vọng…mơ hồ. Nếu để ghi nhận thì có thể là điểm cộng cho quãng thời gian thực hiện 3 năm.
“Đừng đốt” -Một cuốn phim tài liệu
Lỗi chi tiết, quá nhiều hồi tưởng, quá nhiều hình ảnh minh họa và lạm dụng tiếng ngoài hình khiến “Đừng đốt” như một cuốn phim tài liệu hơn là một bộ phim truyện điện ảnh.
Ngay từ đầu tiên, hình ảnh bác sỹ Đặng Thùy Trâm tiễn hai cô y tá lên đường tìm cứu viện trong sự tuyệt vọng vì không còn lương thực, thuốc men cho thương binh đã “cũ mòn” trên màn ảnh với hình ảnh vẫy chào tạm biệt. Cái hình ảnh cũ và đầy chất minh họa sân khấu đó lại bị “lật tẩy” ngay khi trong cảnh sau, tại bối cảnh lán bệnh xá đó, khi bom mỹ càn vào, “người dân” chạy toán loạn và bị bắt rất nhiều. Câu hỏi ở đây là “Dân nhiều thế sao còn đi tìm cứu viện lương thực ở đâu?”
Bên cạnh đó ,có những thay đổi trong tâm lý nhân vật chưa thật thuyết phục như việc Fred bị cuốn nhật ký hút hồn quá nhanh qua lời dịch của trung sĩ Huân (dù thực tế ngoài đời có thể dễ như vậy), hay người yêu của anh Rob của Fred đã có người nhà bị phía "Việt cộng" giết, từ chỗ phản đối dịch cuốn nhật ký, sau thay đổi thái độ nhanh...
Đó chỉ là lỗi nhỏ bởi điểm quan trọng nhất là trong “Đừng đốt” có quá nhiều hồi tưởng và tiếng ngoài hình. Điều này khiến cho phim không có kết cấu cao trào thắt nút mở nút, mà giống như một cuốn phim tài liệu minh họa. Cảm xúc của người xem cũng bị cắt nát theo những trường đoạn, không được hưởng trọn cảm giác đẩy lên cao trào. Điểm xúc động ở đây, có lẽ là cảm giác của những người đã từng yêu cuốn nhật ký, nay lại nhìn thấy nó bằng hình ảnh.
Mất cân bằng tuyến nhân vật
“Đừng đốt” mất cân bằng tuyến nhân vật. Gia đình bác sỹ Đặng Thùy Trâm không thật sự hài lòng về hình ảnh con gái họ trong phim, ngay cả diễn viên Minh Hương- người thủ vai nhân vật Đặng Thùy Trâm cũng thừa nhận có quá ít đất diễn cho mình trong bộ phim dài gần hai tiếng. Quả thực trong phim, mảng cần được làm nổi bật là bác sỹ Đặng Thùy Trâm thì lại quá chìm, mờ ảo hơn so với tuyến nhân vật Fred. Chính vì vậy, cái “điểm rơi” xúc động, lấy được nước mắt lại bị lùi lại, khi bà mẹ (bà Doãn Ngọc Trâm) đọc cuốn nhật ký chứ không phải là lúc bác sỹ Đặng Thùy Trâm hy sinh.
Bởi, “Đừng đốt” chưa chuẩn bị tâm lý cho người xem, chưa khiến họ yêu nhân vật quá để họ phải rơi nước mắt khi nhân vật chết. Khi bác sỹ Đặng Thùy Trâm ngã xuống, khán giả vô cảm, có thể họ xúc động bởi họ biết Đặng Thùy Trâm là ai khi đã đọc cuốn nhật ký. Như vậy là ở điểm này, “Đừng đốt” đã thất bại, không đứng độc lập được mà phải mượn cảm xúc từ cuốn sách trước đó….
Lý giải cho điều này, đạo diễn Đặng Nhật Minh trong một bài phỏng vấn trên báo Lao Động có nói rằng “Đừng đốt” lấy cuốn nhật ký làm nhân vật trung tâm. Thế nhưng, trong “Đừng đốt”, cuốn nhật ký cũng không gây được ấn tượng mạnh khi điểm cao trào là Fred nhận cuốn nhật ký của người trung sỹ đưa cho với câu nói: “Đừng đốt, trong đó đã có lửa”. Đoạn phim được truyền tải bằng một thứ diễn xuất chưa thuyết phục cả về bản thân cách truyền tải và cả về nhân vật truyền tải câu nói. Bên cạnh đó, chi tiết bà mẹ của Fred nhắc lại: “Cuốn nhật ký đó sẽ thiêu cháy đời con” cũng không có sức nặng khi sự “thiêu cháy” đó thế nào cũng không được thể hiện….Ở cảnh kết phim, cô gái đạp xe trên đường thênh thang trong tiếng nhạc của bài hát "Bài ca hy vọng" của nhạc sĩ Văn Ký có một cái gì đó chưa thật nhuần nhuyễn. Và ngay cái tên phim ban đầu "Đừng đốt, trong đó có lửa" nghe cảm xúc hơn cái tên sau này "Đừng đốt" - như một mệnh lệnh.
Tất nhiên, bộ phim vẫn có những điểm mạnh và có giá trị cao về nội dung lẫn nghệ thuật mà giới làm phim và người xem đã thừa nhận . Song, cũng cần phải nhìn rõ vào những chỗ chưa ổn của một tác phẩm mà đáng nhẽ ra, nó có thể làm hay hơn thế, nhất là khi tác phẩm đó được đại diện cho điện ảnh Việt Nam để “đem chuông đi đánh xứ người” tại giải Oscar năm 2010./.
Thanh Thảo
